uniek aanbod: erkende opleidingsattesten & ISO conforme opleidingen
Veel ondernemers kiezen ervoor om een vennootschap op te richten, wat inhoudt dat ze een rechtspersoon creëren. Dit is een cruciale stap, want het bepaalt de juridische aspecten van het besturen van de vennootschap of vereniging. De oprichting gebeurt (meestal) bij een notaris en resulteert in de creatie van een rechtspersoon, in tegenstelling tot een natuurlijke persoon, wat een mens is. Zowel rechtspersonen als natuurlijke personen hebben rechten en plichten, maar een rechtspersoon is gescheiden van haar stichter(s).
Zelfs als je de enige eigenaar, aandeelhouder en stichter bent, is de rechtspersoon een afzonderlijke entiteit, juridisch gescheiden van jou. Het is een aparte partij. Het niet begrijpen van dit concept leidt vaak tot problemen, vragen en conflicten. Na het oprichten van een rechtspersoon ontstaat er een volledig onafhankelijke entiteit, eigendom van alle aandeelhouders. Vanaf dat moment mag niemand schade toebrengen aan de rechtspersoon of haar rechten schaden, zelfs niet de enige aandeelhouder. Indien deze eigenaar schade veroorzaakt aan de door hem opgerichte rechtspersoon, kan hij of zij zich mogelijks moeten verantwoorden voor de rechtbank om de schade te vergoeden.
Zelfs als het jouw bedrijf of vennootschap is, mag je, bijvoorbeeld, geen geld uit de kassa halen voor persoonlijk gebruik zonder een kassastuk aan te maken.
Als je handel drijft in eigen naam (dus zonder rechtspersoon op te richten), worden al je bezittingen in je persoon verenigd. Je hebt volledige controle over alles, maar er is geen scheiding tussen je zakelijke en privé-eigendommen. Dit betekent dat je privépatrimonium aangesproken kan worden als er iets misgaat.
Sommige eenvoudige en ‘goedkope’ vormen van vennootschappen, zoals de commanditaire vennootschap, bieden ook geen scheiding tussen zakelijke en privé-eigendommen. In dit geval zijn alle bestuurders steeds persoonlijk aansprakelijk voor de gevolgen van hun daden.
Voor velen is deze scheiding tussen hun persoon en hun bedrijf zo abstract dat het niet begrepen wordt. Dit leidt tot veel vragen, misverstanden en, helaas, ook strafbare feiten. Hoewel deze beschrijving sterk vereenvoudigd is, legt ze de essentie uit.
Bestuurders vervullen een cruciale rol in de vertegenwoordiging, verbinding en operationele uitvoering van de vennootschap. Dit heeft aanzienlijke implicaties, waarvan enkele belangrijke aspecten als volgt zijn:
- Bestuurders zijn verplicht om geen handelingen te ondernemen die de vennootschap schaden.
- Het concept van een tegenstrijdig belang is van essentieel belang en dient strikt te worden geïnterpreteerd. Een Bestuurder mag niet zetelen in vennootschap A en tegelijkertijd, in de hoedanigheid van bijvoorbeeld zelfstandig adviseur, advies verlenen aan een concurrerende onderneming van A.
- De taken en verantwoordelijkheden van Bestuurders zijn gedefinieerd in de statuten en wettelijk vastgelegd.
- Het doel dat Bestuurders dienen na te streven is het doel zoals bepaald in de statuten, aangeduid als het ‘voorwerp van de rechtspersoon’. Deze term heeft een bredere reikwijdte dan ‘doelstellingen’ en is een meer geschikte formulering.
- Enkel de algemene vergadering van aandeelhouders is bevoegd om de statuten, en daarmee de doelstellingen en het voorwerp, te wijzigen.
- Bestuurders hebben de mogelijkheid om delen van hun taken en bevoegdheden te delegeren aan derden voor de dagelijkse bedrijfsvoering.
- Bepaalde verplichtingen zijn wettelijk toegewezen aan Bestuurders.
- Er is een voortdurende tendens, zowel vanuit de wetgever als vanuit Europese instanties, om bijkomende verantwoordelijkheden toe te wijzen aan Bestuurders.
De Belgische wetgeving stelt Bestuurders persoonlijk aansprakelijk voor bepaalde gebeurtenissen die voortvloeien uit het niet nakomen van verplichtingen. Dit omvat voornamelijk financiële verplichtingen aan de staat, zoals onbetaalde btw- en RSZ-schulden van de vennootschap of vereniging.
Bestuurders moeten ook zorgen voor alle noodzakelijke toelatingen, zoals accijnsregistraties, voordat ze activiteiten opstarten. Het starten van activiteiten zonder deze stappen te voltooien, wordt beschouwd als een zware fout, waarvoor Bestuurders persoonlijk aansprakelijk zijn. Het is cruciaal om de statuten aandachtig te lezen om te weten wat er in dit verband vermeld staat.
Daarnaast kunnen Bestuurders verantwoordelijk worden gesteld voor (al dan niet financiële) schade veroorzaakt door nalatigheid, incompetentie of verkeerde beslissingen, met name in gevallen van ‘wrongful trading’. Dit houdt in dat activiteiten worden voortgezet, ondanks het besef dat ze slecht aflopen. Het Bestuur moet ervoor zorgen dat (financiële) verplichtingen voor de komende twee jaar kunnen worden nagekomen. Hier zal de rechter over oordelen, en elk oordeel kan variëren van mild tot streng.
Bestuurders hebben een belangenconflict wanneer ze middelen van de vennootschap gebruiken om zichzelf een materieel voordeel van enig belang toe te kennen. Dit omvat onder andere het verlenen van leningen aan zichzelf, het afsluiten van contracten die hen financiële voordelen, vertrekpremies enz. opleveren, en het deelnemen aan beslissingen die hen persoonlijk materieel voordeel opleveren. Indien een derde een dergelijk voordeel toekent, is de situatie anders. Het is echter belangrijk op te merken dat stakeholders zich steeds meer bemoeien met deze kwesties, tot het punt waarop ze zelfs procedures kunnen starten. Daarom is het cruciaal om elke vorm van voordeel te vermijden die maatschappelijk als onaanvaardbaar kan worden beschouwd.
Bestuurders moeten hun belangenconflict melden aan de voorzitter van de vergadering, ten laatste bij de aanvang ervan. In feite is het melden van een belangenconflict noodzakelijk zodra u een agenda van een vergadering ontvangt met een onderwerp dat een belangenconflict inhoudt. De wet verbiedt elk materieel belangenconflict dat de rechtspersoon kan schaden. Dit geldt ook voor het aanvaarden van een bestuursmandaat.
Er bestaan heel wat misverstanden over ondernemerschap en bedrijfsbeheer. Bedrijfsbeheer is geen ondernemerschap. Bedrijfsbeheer is een deel van het management, het beheren en controleren van een bedrijf. Ondernemerschap is een geestesgeteldheid en een aanpak. Ondernemerschap is enerzijds een persoonlijkheidskenmerk en anderzijds een methode.
Wat is ondernemerschap en wat is management?
Ondernemerschap heeft te maken met 'exploratie' en creatie van waarde. De manier waarop je naar de wereld kijkt en kansen aanpakt.
Management heeft te maken met 'exploitatie' van waarde. De wijze waarop je winst haalt door producten te vermenigvuldigen en te verkopen. Vandaar het begrip 'exploitatie'.
Een ondernemer schept waarde, de manager vermenigvuldigt ze. Een ondernemer ziet de kansen, een manager ziet de gevaren. Dit zijn essentiële verschillen. Beide vaardigheden zijn nodig om een bedrijf succesvol te maken. Spijtig genoeg zijn deze competenties sterk tegenstrijdig en dikwijls de bron van conflicten tussen de mensen die of het ene of het andere talent in zich hebben. Verzoenen is de boodschap. Tegenstrijdigheden verzoenen is nu eenmaal de taak van hoger management en bestuurders.
Als voorbeeld volgt de aanpak van een project.
Ondernemersaanpak:
De ondernemer kijkt naar de potentiële winst en gaat zeer snel tot actie over. Zonder tijd en geld te verliezen, wil hij weten hoe groot de potentiële baten zijn. Hij neemt de kortste weg naar de klant. Hij praat over concepten. Toont prototypes. Zoekt naar klanten die bereid zijn om in dit stadium, of van zodra zijn oplossing klaar is, geld te betalen. Pas daarna beslist hij of er meer middelen nodig zijn. Vervolgens bepaalt hij zijn doel. Naarmate hij vordert, past hij zijn doelstellingen aan. De kans is groot dat hij/zij tijdens zijn activiteiten een veel interessanter doel zal ontdekken (een zogenaamde 'Pivot'). Kernbegrippen zijn snelheid, flexibiliteit en beperkt risico. Een typische aanpak voor een nieuw product, een startup of een nieuwe markt.
Managersaanpak:
De manager kijkt analytisch naar de markt. Kiest het doel met het hoogste potentieel. Berekent de kost om dit potentieel te halen. Maakt een risico-analyse. Hij wilt géén toeval of risico's, hij gaat analytisch en procesmatig te werk:
de manager maakt de som van alle kosten
bouwt een business case
leidt daar de baten uit af
start alleen als de business case meer opbrengt dan andere cases
bepaalt het doel en de middelen
start een projectteam
volgt op
stuurt het project bij als het afwijkt van het doel
gaat door, zolang het mag, tot het doel is bereikt
Een typische aanpak voor:
gevestigde ondernemingen,
grotere markten met veel beschikbare informatie,
nieuwe producten voor bestaande markten of
nieuwe markten voor bestaande producten
Samengevat is dit de 'beste praktijk' als alle stappen voorspelbaar zijn. Stappen waarvan je alle parameters met grote zekerheid, dicht bij de 100%, kunt berekenen.
Toch wel een hele boterham en niet evident om de verschillen te onderscheiden. Diverse bronnen dragen een paar stukken van de puzzel aan. Het wordt pas interessant als je diverse inzichten samenbrengt met jouw ervaring als ondernemer. We raden je aan dit te doen en elke publicatie of cursus zeer kritisch te bekijken (ook deze tekst). Als starter of ondernemer gaat het immers om jouw toekomst. Vergeet het maar dat een attest bedrijfsbeheer, diploma of goedgekeurd businessplan een waarborg voor succes betekent.
Volgens een Europese studie uitgevoerd door professor Isabell Welpe, hoogleraar strategie en organisatie aan de TUM school of Management (München) is het volgen van een opleiding ondernemerschap en zakelijke vaardigheden de tweede belangrijkste succesfactor (33%) voor elke onderneming.